Хөөрхөн Бурмаа
Урт хар гэзгээ хоёр сүлжиж, цагаан дээл өмссөн, нүүрэндээ намуухан инээмсэглэлтэй. Тэр яг л энэ тал нутгийн нэг хэсэг мэт харагдсан.
Зуны дунд сар аль хэдийнэ гарч, тал нутагт өвсний үнэр сэнгэнэж, алсад адуу янцгаах нь сонсогдох тэр үе байлаа. Наадмын өмнөхөн хөдөө нутагт онцгой нэгэн уур амьсгал бүрддэг. Айлууд гэрийнхээ гадаа шинэ дээл өлгөж, морьдоо сойж, хүүхдүүд нь “би энэ жил барилдана” гэж хоорондоо маргалдана.
Би тэр жил хотын амьдралаас түр холдож, өвөөгийнхөө нутаг руу ганцаараа очсон юм. Амьдралд минь бага зэрэг хэцүү үе тохиож, бүх зүйл нэг л утгагүй санагдаж байсан үе. Хотын чимээ, замын түгжрэл, ажил гээд бүгд надад хүнд санагдаж байлаа.
Тэгээд би бодсон юм.
“Нэг хэсэгтээ л тал нутгийн нам гүмд очъё.”
Тэр шийдвэр миний амьдралыг өөрчилнө гэж тухайн үедээ огт төсөөлөөгүй.
Өвөөгийн маань нутаг Архангайн нэгэн жижигхэн сум. Би очиход наадмын бэлтгэл ид явагдаж байлаа. Морь уяачид морьдоо уяж, хүүхдүүд хээр талд морь унаж давхилдана. Айлууд айраг исгэж, эмэгтэйчүүд боорцог хайрч, бууз чимхэж сууна.
Тэр үед би Бурмаатай анх таарсан.
Сумын төвөөс жаахан зайтай, ногоон хөндийд нэгэн цагаан гэр байлаа. Тэндээс ус асгасан инээд, аяархан дуу гарч байв. Би морио татаж зогсоход гэрийн үүд нээгдэж, нэгэн бүсгүй гарч ирсэн.
Урт хар гэзгээ хоёр сүлжиж, цагаан дээл өмссөн, нүүрэндээ намуухан инээмсэглэлтэй.
Тэр яг л энэ тал нутгийн нэг хэсэг мэт харагдсан.
“Сайн байна уу?” гэж тэр түрүүлж мэндэлсэн.
“Сайн… сайн байна уу.”
Би яагаад ч юм түүний нүд рүү шууд харж чадсангүй.
Түүний нүдэнд нэг л сонин гуниг байсан.
Түүний нэрийг Бурмаа гэдэг.
Тэр ээжтэйгээ хоёулаа амьдардаг байлаа. Аав нь олон жилийн өмнө нас барсан гэнэ. Бурмаа сумын сургуульд бага ангийн багш хийдэг аж.
Бид анх тэгж танилцсан.
Эхэндээ зүгээр л хааяа таарахад “Сайн уу” гэж мэндэлдэг байлаа. Харин наадмын өмнөх өдрүүдэд бид илүү их уулздаг болсон.
Нэг өдөр би тэднийд очиход Бурмаа гэрийн гадаа сууж байв.
Гартаа хуучин домбор барьчихсан, намуухан аялгуу тоглож байлаа.
Салхи зөөлөн үлээж, түүний сүлжсэн үс нь хөдөлж байв.
“Чи сайхан тоглодог юм байна,” гэж би хэлсэн.
Тэр инээгээд,
“Ээж зааж өгсөн юм.”
“Чи их ганцаараа суудаг юм шиг санагдах юм.”
Бурмаа хэсэг чимээгүй болсон.
Дараа нь намуухан дуугаар,
“Заримдаа хүн ганцаараа байхдаа л өөрийгөө ойлгодог юм шиг санагддаг.”
Түүний нүдэнд дахин тэр гуниг харагдсан.
Тэр шөнө би гэртээ харих замдаа их бодсон.
Бурмаа яагаад гунигтай байдаг бол?
Маргааш нь сумын наадмын өмнөх өдөр байлаа. Бүх хүмүүс бэлтгэлтэй, хөгжилтэй. Харин Бурмаа л нэг л нам гүм.
Би түүнийг голын эрэг дээр сууж байхыг олж харсан.
“Юу бодоод сууж байна?” гэж асуув.
Тэр хэсэг чимээгүй байснаа хэлсэн.
“Би эндээс явахыг хүсдэг байсан.”
“Яагаад?”
“Хотод очиж, том багш болно гэж мөрөөддөг байсан.”
“Тэгээд?”
Тэр зөөлөн инээмсэглэв.
“Ээж өвдөөд… би үлдсэн.”
Тэр үед би ойлгосон.
Түүний нүдний гуниг юунаас үүссэнийг.
Бурмаа өөрийн мөрөөдлөө орхиод энд үлдсэн байлаа.
Наадмын өдөр ирлээ.
Тал нутагт хөгжим эгшиглэж, бөхчүүд барилдаж, морьд давхиж байлаа. Хүмүүс бүгд баяр хөөртэй.
Бурмаа тэр өдөр үндэсний гоёлын дээл өмссөн байлаа.
Түүний толгойн гоёл салхинд зөөлөн хөдөлж, инээмсэглэл нь бүр илүү гэрэлтэж байв.
Би түүнийг хараад хэсэг зогсчихсон.
Үргэлжлэл нь 
